Το blog της Ελληνικής EurActiv

Με την ανάληψη των καθηκόντων της η κυβέρνηση Σαμαρά είχε να αντιμετωπίσει εκτός από την ανάγκη βελτίωσης των πολιτικών του Μνημονίου, εκτός από την αντιστροφή ενός ιδιαίτερα αρνητικού κλίματος στο εξωτερικό, που μιλούσε ανοιχτά για την έξοδο από το ευρώ και ένα ιδιαίτερα αρνητικό κλίμα στη διαπραγμάτευση για το νέο ΕΣΠΑ και τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική για την επταετία 2014-2020. Δεδομένου του πού βρισκόμαστε σήμερα, τρία χρόνια αγκαλιά με το πιο δύσκολο πρόγραμμα περικοπής του ελλείμματος που εφαρμόστηκε ποτέ, η διασφάλιση επαρκών κονδυλίων για την ανάπτυξη και την αγροτική οικονομία έχει προφανή σημασία. Για να το πούμε απλά: χωρίς ΕΣΠΑ σήμερα δεν υπάρχουν δημόσιες επενδύσεις στη χώρα μας.

Το πρώτο πρόβλημα ήταν ο συνολικός προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό την πίεση της κοινή γνώμης στις χώρες που πληρώνουν τα περισσότερα, να αυξηθούν οι «επιστροφές», Βρετανική επινόηση της δεκαετίας του ’80, όταν στην Κοινή Αγροτική Πολιτική πήγαινε το 80% του Κοινοτικού Προϋπολογισμού και η Μ. Βρετανία ήταν η δεύτερη φτωχότερη χώρα στην ΕΟΚ των 10 (!). Το αίτημα αυτό δυστυχώς στις μέρες μας βρίσκει ισχυρή εκπροσώπηση στις χώρες αυτές από κόμματα του λαϊκιστικού τόξου που σηκώνουν λάβαρα ευρωφοβίας, κατηγορώντας την Ε.Ε. και άλλες χώρες με υποτιμητικό ενίοτε τρόπο. Οι κυβερνήσεις των χωρών αυτών έπρεπε με κάθε τρόπο να πετύχουν μείωση της συνεισφοράς της χώρας τους στον προϋπολογισμό της Ε.Ε., έστω και λίγο, για να ικανοποιήσουν το κοινό «περί δικαίου αίσθημα».

Το δεύτερο πρόβλημα ήταν τα στοιχεία με τα οποία έγινε η αποτίμηση των 13 διοικητικών περιφερειών της Ελλάδας στις τρεις ζώνες της συνοχής (κάτι σαν φτωχότερη – φτωχή – μεσαία) όπου ανάλογα με την ζώνη προκύπτουν περισσότερα ή λιγότερα κονδύλια. Τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για όλους ήταν της Eurostat περιόδου 2007-2010, με αποτέλεσμα να μην λαμβάνεται υπόψη η «βουτιά» που έκανε η χώρα μας μετά το 2010.

Το τρίτο πρόβλημα ήταν ο διακηρυγμένος στόχος σταδιακής κατάργησης των πλεονεκτημάτων που είχαν, βάσει παλαιότερων διαπραγματεύσεων, οι «παλιές» χώρες μέλη, όπως η Ελλάδα, στα κονδύλια για τη γεωργία έναντι των πολλών νέων, φτωχότερων της Ελλάδας, χωρών.

Τέταρτος παράγοντας δυσχέρειας ήταν η αύξηση των χωρών της Συνοχής που μοιράζονται τα κονδύλια πίτα έναντι του 2007-13 λόγω Βουλγαρίας και Ρουμανίας, που μπήκαν το 2007, αλλά και της Κροατίας που μπαίνει φέτος και ήδη περιλαμβάνεται στους υπολογισμούς.

Άλλοι δύο παράγοντες δυσχέραναν περαιτέρω τον Πρωθυπουργό: η διαπραγμάτευση αυτή ξεκίνησε το 2011 και άρα η κυβέρνηση Σαμαρά παρέλαβε τη σκυτάλη όταν όλα σχεδόν είχαν συμφωνηθεί ενώ, τέλος, η Κυπριακή προεδρία (β’ εξαμ.2012) μάλλον δεν κατάλαβε τι κρινόταν σε αυτή τη διαπραγμάτευση.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης δικαιώθηκε στο βαθμό που από τα 11,2 δις που είχαν κλειδώσει τον Ιούλιο, επί συνόλου 379 δις. για τη Συνοχή, κατάφερε να το αυξήσει σε περίπου 18 δις τελικά όταν το σύνολο μειώθηκε στα 325 δις. Παράλληλα, στις πληρωμές των αγροτών, ενώ τα κονδύλια μειώνονται από 336 δις. σε 277 δις η Ελλάδα θα συγκρατήσει τη μείωση στο 10% έναντι της περιόδου 2007-13 όταν μάλιστα οι δικαιούχοι των αγροτικών ενισχύσεων στη χώρα μας έχουν μειωθεί πάνω από 23% την ίδια περίοδο. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι για τα επόμενα 7 χρόνια σε κάθε δικαιούχο αγρότη θα αντιστοιχούν 16% περισσότερα χρήματα.

Η εμπειρία από την κατάληξη των διαπραγματεύσεων για το νέο προϋπολογισμό της Ε.Ε. με φόντο τη μεγάλη κρίση χρέους φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη η Ευρωζώνη να αποκτήσει περισσότερα αναπτυξιακά και οικονομικά εργαλεία που θα συμπληρώσουν και θα θωρακίσουν την ασκούμενη νομισματική πολιτική σε μία τόσο μεγάλη και ετερόκλητη οικονομικά και παραγωγικά ζώνη χωρών. Η συνολική αναθεώρηση εσόδων – εξόδων της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό θέμα που, αν και δεν εντυπωσιάζει την κοινή γνώμη, αξίζει να αναδείξουμε στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας το 2014 με πολιτικό στόχο να αποκτήσει η Ευρωζώνη δικό της προϋπολογισμό.

Είναι τουλάχιστον οξύμωρο η ζώνη του Ευρώ με δεκαεφτά χώρες μέλη και με βαθμό αλληλεξάρτησης πολλαπλάσιο σε σχέση με τις υπόλοιπες δέκα χώρες της Ένωσης να μην διαθέτει δικό της προϋπολογισμό. Στον προϋπολογισμό της Ευρωζώνης θα μπορούσαν να μεταφερθούν όλοι οι αναδιανεμητικοί και αναπτυξιακοί πόροι του σημερινού προϋπολογισμού, καθώς εκεί είναι «ο φυσικός τους χώρος», ενώ τα διοικητικά έξοδα, τα έξοδα φύλαξης συνόρων, εξωτερικής πολιτικής κλπ. θα μπορούσαν να επιμερισθούν με τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. . Ο προϋπολογισμός της Ευρωζώνης θα κάνει τη σχέση Ε.Ε. – Ευρωζώνης πιο διακριτή, θεσμοποιώντας τις δύο ταχύτητες ολοκλήρωσης που στην πράξη υπάρχουν από την ίδρυση της ζώνης του ευρώ. Η εξέλιξη αυτή θα αμβλύνει τη γκρίνια και τον ευρωσκεπτικισμό που καλλιεργείται ιδιαίτερα στις χώρες εκτός ευρώ για τα λεφτά που πληρώνουν «χωρίς λόγο».

Σε αυτό το νέο προϋπολογισμό η Ελλάδα μαζί με τις χώρες που σήμερα τρέχουν προγράμματα προσαρμογής θα μπορούσαν να διεκδικήσουν την απόδοση, μέσω κονδυλίων για την ανάπτυξη, του κέρδους που σήμερα αποκομίζουν κάποιες χώρες που δανείζουν χρήματα στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας από τη διαφορά του επιτοκίου δανεισμού προς τις δανειολήπτριες χώρες. Η χώρα μας ενώ εξασφαλίζει για την επόμενη επταετία 18 δις σε κονδύλια συνοχής και άλλα τόσα για τους αγρότες, δηλαδή 36 δις σύνολο, ταυτόχρονα καλείται να πληρώσει περίπου 70-80 δις σε τόκους ένα μέρος των οποίων γίνεται κέρδος για κάποιες άλλες χώρες δημιουργώντας και θέματα ηθικών και πολιτικών διλημμάτων. Σημείο διαπραγμάτευσης θα είναι το κέρδος μίας χώρας σε τόκους να επιστρέφεται εξολοκλήρου στη χώρα που το καταβάλλει σε πρόσθετα κονδύλια Συνοχής και Ανάπτυξης. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα τη μεγάλη ενίσχυση των πόρων της Συνοχής, την έμπρακτη αλληλεγγύη της Ένωσης, καθώς και την μεγαλύτερη απόδοση των προγραμμάτων δημοσιονομικής προσαρμογής.

Δεδομένου ότι σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση οριστικοποιεί ένα προϋπολογισμό που θα φτάσει μέχρι το 2020, ο προϋπολογισμός της Ευρωζώνης θα μπορούσε να ξεκινήσει στα επόμενα 1-2 χρόνια σαν κεφάλαιο, συμπληρωματικό προς τον Ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και με προοπτική πλήρους διαχωρισμού στα επόμενα χρόνια. Η πρωτοβουλία αυτή θα βοηθήσει επιπλέον να ξεπεραστούν οι διαφαινόμενες δυσκολίες επίτευξης συμφωνίας με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που δεν είδε με καλό μάτι τη συρρίκνωση του προϋπολογισμού για πρώτη φορά στην ιστορία. Θα βοηθήσει επίσης στην επίλυση του «Βρετανικού προβλήματος», του παράδοξου καθεστώτος των «επιστροφών» εν γένει αλλά και στο ξεκαθάρισμα από τον γεμάτο αστερίσκους και εξαιρέσεις σημερινό προϋπολογισμό. Δίνει, τέλος, την ευκαιρία και στην άκαμπτη Γερμανία να αντιμετωπίσει τις πιέσεις για χαλάρωση του ευρώ, μέσα από θωράκιση της νομισματικής πολιτικής με 1-2 ακόμη εργαλεία στήριξης των αδύναμων περιφερειών της ζώνης του ευρώ, απαντώντας, σε ένα βαθμό, στη συζήτηση για συστημικές αδυναμίες που κάνουν τα πλεονάσματα του Βορά να γίνονται ελλείμματα στο Νότο.

 

Μιχάλης Πεγκλής, Πολιτικος Επιστημων (mpeglis@gmail.com)

 

Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+2Share on LinkedIn0
Author :
Print