Το blog της Ελληνικής EurActiv

Του Δημήτρη Ραπίδη*

 

To θεσμικό έλλειμμα της ΕΕ είναι τόσο μεγάλο που εδώ και μία δεκαετία περίπου -για να μην πούμε περισσότερο- το ευρωπαϊκό οικοδόμημα δεν βαδίζει στον “σωστό δρόμο”. Και ποιος είναι ο “σωστός δρόμος”; Πολύ απλά, ο σωστός δρόμος είναι οι θεμελιώδεις ιδέες πάνω στις οποίες δομήθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση, και δεν είναι άλλες από τη σταδιακή εμπέδωση στην πράξη του φεντεραλιστικού / ομοσπονδιακού μοντέλου, η αρχή της ισότητας των κρατών-μελών, η οικονομική σύγκλιση, η ανάπτυξη, και η κοινωνική ασφάλεια. Πλέον, μόνο ένας τυφλός θα μπορούσε να διακρίνει έστω και μία από αυτές τις αρχές στη διάρθρωση, στην πολιτική, στην οικονομία, και στους θεσμούς της ΕΕ.
Το φεντεραλιστικό μοντέλο ως μορφή διακυβέρνησης είναι αφενός αρκετά απαιτητικό στην εφαρμογή του, αφετέρου όμως είναι εκείνο το οποίο επιχειρήθηκε, και επιχειρείται ακόμη και σήμερα να εφαρμοστεί, μέσα από την εκχώρηση εξουσιών από την περιφέρεια (σσ. τα κράτη-μέλη) προς τα κεντρικά όργανα άσκησης πολιτικής (σσ. Κομισιόν και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Ωστόσο ο τρόπος εφαρμογής του δεν συνάδει καθόλου με το ομοσπονδιακό μοντέλο που απαντάται στις ΗΠΑ ή στη Γερμανία για παράδειγμα, αλλά αποτελεί κυρίως έμμεση -ή ακόμα και άμεση- καταστρατήγηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών. Ιδιαίτερα τα τέσσερα τελευταία χρόνια με αφορμή την οικονομική κρίση, η εφαρμογή του φεντεραλιστικού μοντέλου έχει πλήρως σφετεριστεί και διαστρεβλωθεί προς όφελος συγκεκριμένων οικονομικών κέντρων και συμφερόντων, και εις βάρος της ισονομίας και ισότητας όλων ανεξαιρέτως των κρατών-μελών. Η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, και εσχάτως η Κύπρος αποτελούν παραδείγματα αυτού ακριβώς του σφετερισμού και της συνεχούς διάσπασης Βορρά-Νότου μέσα στην ΕΕ.
Η οικονομική σύγκλιση, η ανάπτυξη, και η κοινωνική ασφάλεια είναι έννοιες και πολιτικές άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους. Όταν πλήττεται η μία, πλήττονται και οι υπόλοιπες. Το “γυμνό” θεσμικό πλαίσιο και η ελλιπέστατη θεσμική θωράκιση των κρατών-μελών, αλλά και της ΕΕ συνολικά, αποκαλύφθηκαν με τον πλέον βάναυσο και απότομο τρόπο την τελευταία τετραετία. Στα μάτια των λίγων που ασχολούνται συστηματικά με το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, το θεσμικό έλλειμμα ήταν φανερό προ πολλού, αλλά εκείνο που όξυνε την κατάσταση είναι το γεγονός πως ακόμα και στον πιο απόμακρο και αδιάφορο παρατηρητή, η ΕΕ σήμερα φαντάζει σαν ένα “κενό ερμάριο”, σάρκα χωρίς οστά, ή ακόμα χειρότερα σαν ένα γιγαντιαίο σώμα, κλινικά νεκρό.
Κανείς δεν φαίνεται διατεθειμένος να προβεί στο απαραίτητο “ηλεκτροσόκ”. Και για ποιο “ηλεκτροσόκ” μιλάμε; Να συμφωνήσουν οι ηγέτες της ΕΕ ότι η κατάσταση έτσι όπως έχει διαμορφωθεί δεν πάει άλλο, και πως πρέπει πλέον τα υπερχρεωμένα κράτη να έχουν ευνοϊκότερη μεταχείριση, για να μην μιλήσω για ολική διαγραφή των χρεών τους. Το αντίτιμο για την ολική διαγραφή του χρέους θα είναι η εφαρμογή αυστηρότερων εποπτικών μέτρων πάνω στα κράτη-μέλη, στη βάση ενός μοντέλου μετακύλισης (rotation model) εξουσιών και εποπτείας μεταξύ των αξιωματούχων του δημοσίου τομέα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο δημόσιος τομέας του κάθε κράτους-μέλους θα αποτελεί κομμάτι ενός ευρύτερου δημόσιου τομέα ολόκληρης της ΕΕ, και ότι ο τάδε διευθυντής της τάδε εφορίας στην Αττικής, θα αντικαθίσταται και θα “ανταλάσσεται” με τον αντίστοιχο διευθυντή της δείνα εφορίας στην Βαυαρία.
Αυτή η ρύθμιση προϋποθέτει μια σειρά διαδικασιών και εξετάσεων μέσα από τις οποίες όλοι οι ανώτεροι και ανώτατοι αξιωματούχοι του δημοσίου τομέα σε κάθε κράτος-μέλος θα αποκτούν ανάλογη κατάρτιση και θα τυγχάνουν ανάλογης αξιολόγησης προκειμένου να μπορούν να αξιοποιηθούν στο μοντέλο μετακύλισης. Τι επιτυγχάνεται με το μοντέλο αυτό; Μεγαλύτερη διαφάνεια, εμπέδωση του φεντεραλιστικού μοντέλου στην βάση της ενιαίας και αδιαίρετης ΕΕ, καταπολέμηση της διαφθοράς, διαπολιτισμικότητα, υγιής ανταγωνισμός, οικονομική σύγκλιση, θεσμική θωράκιση, και εν τέλει ανάπτυξη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται ένα restart πριν διαλυθεί μέσα από τις ίδιες δυνάμεις που έσυραν την ήπειρο σε δύο Παγκόσμιους Πολέμους: τον ρατσισμό, την οικονομική αλαζονεία και επεκτατικότητα, και την κοινωνική έκρηξη.

 

 

*Δημήτρης Ραπίδης, Πολιτικός Επιστήμονας, MSc., Συνεργάτης της Euractiv Greece (rapidis.blogactiv.eu)

Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Share on LinkedIn0
Author :
Print

Comments

  1. This analysis is the conclusion I have been as a European Studies lecturer for the last 20 years. It is time to face the fundamental issue of federalism. it ha sto be put on the table. The EU can deal with the economic crisis but not with the present structures. Citizens have to give political legitimacy. We cannot go on with citizens discontent and a chasm between them and politicians taking decisions on dead-end austerity measures.
    If there is no political will and no citizens support for a federal Europe, then so be it.

Comments are closed.