Το blog της Ελληνικής EurActiv

του Δημήτρη Ραπίδη*

Τα διεθνή και τοπικά δίκτυα συνεχώς αναπαράγουν τον όρο “Αγανακτισμένοι”. “Οι Αγανακτισμένοι ξαναβγήκαν στους δρόμους”, “οι Αγανακτισμένοι συγκεντρώθηκαν στο Σύνταγμα και στη Θεσσαλονίκη”, “οι Αγανακτισμένοι πλημμύρισαν τους δρόμους της Πορτογαλίας”. Τελικά, ποιοι είναι αυτοί οι “Αγανακτισμένοι” και γιατί επιδιώκεται συστηματικά η ομαδοποίησή τους;

Ο όρος “Αγανακτισμένοι” αναπτύχθηκε και καλλιεργήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης πριν από δύο χρόνια στην Ισπανία όταν χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στις πλατείες της χώρας για να διαμαρτυρηθούν για την πρώτη σειρά των μέτρων λιτότητας της κυβέρνησης Ραχόι. Το παράδειγμά τους ακολούθησαν και οι Έλληνες συμπολίτες μας, όπως επίσης και πολίτες σε Πορτογαλία, Γαλλία, Ιταλία. Το “κίνημα” αυτό ξεφούσκωσε σταδιακά αφού φτάνοντας στην κορύφωσή του, δεν κατάφερε να προσφέρει μια απτή λύση τόσο σε επίπεδο πολιτικής, όσο και σε επίπεδο άσκησης αποτελεσματικής και συνεπούς πίεσης προς τις εκάστοτε κυβερνήσεις. Αντίθετα στην γειτονική Βουλγαρία χρειάστηκε μόλις μία εβδομάδα έντονων και βίαιων διαδηλώσεων για να πέσει η κυβέρνηση. Ενδεχομένως προκύπτει ζήτημα διαφορετικής αντίληψης και πολιτικής κουλτούρας, όπως επίσης και ζήτημα αναγνώρισης και σεβασμού της ad hoc ετυμηγορίας του λαού από την πολιτική ηγεσία. Μπορεί όμως να είναι απλά και ζήτημα συγκυριών. Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι της παρούσης να το αναλύσουμε.

Αυτό που εκτιμώ πως πρέπει να μας απασχολεί είναι ο τρόπος με τον οποίο διεκδικείται κάτι μαζικά, όπως και ο τρόπος με τον οποίο αλλοιώνεται το μήνυμα μιας συμβολικής, μαζικής κίνησης.Αναφορικά με το πρώτο ζήτημα, είναι γεγονός πως το κίνημα αυτό όχι μόνο δεν κατάφερε κάτι συγκεκριμένο, αλλά αντίθετα υποβάθμισε την διακεκηρυγμένη αγανάκτηση πολύ μεγάλου τμήματος του ελληνικού λαού απέναντι στις πολιτικές λιτότητας. Σε μεγάλο βαθμό, το κίνημα κατάφερε να αυτοαναιρεθεί, αφού τελικά δεν ήξερε τι διεκδικεί, ή καλύτερα πως πρέπει να διεκδικεί. Και αυτή η άγνοια οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε μια αποδεδειγμένη ιστορική αλήθεια: κανένα κίνημα, τουλάχιστον στο πλαίσιο της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν κατάφερε να προκαλέσει ώριμες πολιτικές εξελίξεις χωρίς την καθοδήγηση μιας συγκεκριμένης ελίτ, πολιτικής ή καλλιτεχνικής. Σε κάθε άλλη περίπτωση εκτός Δυτικής Ευρώπης, μολονότι επετεύχθη η πτώση μιας ή περισσότερων κυβερνήσεων, το λαϊκό κίνημα δεν κατάφερε να ορθοποδήσει και να προσφέρει απτές λύσεις αποτελεσματικής καιανθρωποκεντρικής άσκησης εξουσίας, αλλά αντίθετα εγκλωβίστηκε σε περισσότερο δύσβατα μονοπάτια με την αυτόματη άνοδο απολυταρχικών κυβερνήσεων που κατέπνιξαν ακόμη περισσότερο την λαϊκή οργή και αγανάκτηση (πχ Αίγυπτος, Τουρκία, Ουκρανία, Αργεντινή κλπ).

Αναφορικά με το δεύτερο ζήτημα -εκείνο του τρόπου με τον οποίο αλλοιώνεται το μήνυμα μιας συμβολικής, μαζικής κίνησης- τα ΜΜΕ συλλήβδην επέφεραν καίριο πλήγμα στη νοηματοδότηση του όρου “Αγανακτισμένοι”, προβάλλοντας ως “Αγανακτισμένους” μόνο εκείνους που παρευρέθηκαν σε πλατείες των πόλεων, και ακυρώνοντας όλους τους υπόλοιπους που επέλεξαν να παραμείνουν στο σπίτι τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του τρόπου και της φρασεολογίας που τα ΜΜΕ επέλεξαν να παρουσιάσουν την συγκέντρωση των “Αγανακτισμένων” την Κυριακή 10 Μαρτίου σε Σύνταγμα και Θεσσαλονίκη. Όπως αναφέρω και στην πρώτη παράγραφο, επιχειρήθηκε συστηματικά η μείωση του νοήματος της συγκέντρωσης, ακόμα και από ΜΜΕ που δεν πρόσκεινται στην κυβέρνηση. Παράλειψη ή κατευθυνόμενη πολιτική, γεγονός είναι ότι πλέον ακούμε “Αγανακτισμένοι” και αδιαφορούμε, ή στη χειρότερη μειδιούμε. Το κίνημα, όπως το γνωρίσαμε, τελείωσε.

Γι αυτό ευθυνόμαστε πρωτίστως όλοι εμείς που είτε δεν εκφράσαμε την διαμαρτυρία μας μαζικά μαζί με τους υπόλοιπους συμπολίτες μας, είτε δεν καταφέραμε να διαμορφώσουμε σε μια συγκεκριμένη πρόταση τα αιτήματα και τις ανάγκες μας προς την πολιτική ηγεσία. Τελικά, ίσως θα πρέπει για ακόμη μία φορά να αναρωτηθούμε τι ακριβώς ψηφίζουμε στην κάλπη, πριν καταλήξουμε να διεκδικούμε κάτι με λάθος τρόπο και τη λάθος στιγμή. Το πολιτικό σύστημα της χώρας μας μας έδωσε την ευκαιρία όχι μία, αλλά δύο φορές για να κινηθούμε αποτελεσματικά και να μην χρειαστούμε ημίμετρα διαμαρτυρίας όπως το κίνημα των “Αγανακτισμένων”. Επιλέξαμε να πετάξουμε στα σκουπίδια -επαναλαμβάνω δύο, όχι μία φορές- την ευκαιρία να δοκιμάσουμε τις αντοχές του πολιτικού μας συστήματος και να εκφράσουμε συνταγματικά τις ανησυχίες και τα προβλήματά μας. Δεν το κάναμε. Και η ευθύνη είναι αποκλειστικά δική μας, και κανενός μέσου ενημέρωσης ή πολιτικού κόμματος.

*Δημήτρης Ραπίδης, Πολιτικός Επιστήμονας, MSc., Συνεργάτης της Euractiv Greece (rapidis.blogactiv.eu)
Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Share on LinkedIn0
Author :
Print